Félix Galipaux

Ο Φελίξ Γκαλιπώ (γαλλ. Félix Galipaux‎‎, 12 Δεκεμβρίου 1860 – 7 Δεκεμβρίου 1931) ήταν Γάλλος ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας, που έγινε γνωστός από τους κωμικούς μονολόγους του από σκηνής, μερικοί από τους οποίους ηχογραφήθηκαν.

Ο Γκαλιπώ γεννήθηκε στο Μπορντώ και σπούδασε εκεί και στο Παρίσι. Συνέγραψε περί τα 40 θεατρικά έργα, που «ανεβάστηκαν» σε θέατρα των Παρισίων. Επίσης έγραφε στήλη σε εφημερίδα υπό το ψευδώνυμο Félix Mayran και συνεργαζόταν με τον συγγραφέα Ανρί Παγκά (Henri Pagat, 1856-1919) χρησιμοποιώντας το κοινό ψευδώνυμο Παγκαλιπώ (Pagalipaux). Ο Γκαλιπώ και ο ηθοποιός Κοκλέν Καντέτ κατέστησαν ευρύτερα γνωστό κατά τη δεκαετία του 1880 το είδος του μονολόγου τύπου μιούζικ χολ. Απεικονίσθηκε μαζί με την Γκαμπριέλ Ρεζάν ερμηνεύοντας τους ρόλους τους στο έργο Madame Sans-Gêne, από τον σημαντικό ζωγράφο Ανρί ντε Τουλούζ-Λωτρέκ σε λιθογραφία το 1893 («Réjane et Galipaux dans "Madame Sans-Gêne"»).

Το 1896 ή το 1897 ο εφευρέτης και πρωτοπόρος κινηματογραφιστής Εμίλ Ρενώ απαθανάτισε τον Γκαλιπώ να ερμηνεύει τον δημοφιλή του μονόλογο «Le Premier Cigare». Αυτή η ταινία παράχθηκε με την πολύπλοκη διαδικασία του Ρενώ, με έκθεση ενός αρνητικού με ρυθμό 16 καρέ ανά δευτερόλεπτο, την εμφάνιση επιλεγμένων καρέ από αυτό και τη μεγέθυνσή τους πάνω σε φύλλα ζελατίνης, τα οποία χρωματίζονταν κατόπιν με το χέρι για να δημιουργηθεί μια σκηνή προβαλλόμενη με μόλις 3 έως 4 καρέ ανά δευτερόλεπτο, που χρειάσθηκε ένα εξάμηνο για να τελειώσει. Αργότερα ο Γκαλιπώ ερμήνευσε ρόλους σε ταινίες των Φερνάν Ζεκά και Ζωρζ Μελιές, όπως το Ένα περιπετειώδες ταξίδι με αυτοκίνητο. Ο ιστορικός Ζωρζ Σαντούλ αναφέρει ότι οι Αδελφοί Pathé κινηματογράφησαν τον Γκαλιπώ σε κάποιες από τις πρώτες γαλλικές ομιλούσες ταινίες στην ιστορία, όπως τις La Lettre και Au Telephone (1905).

Στην ιδιωτική ζωή του ο Γκαλιπώ ήταν ερασιτέχνης παίκτης του μπιλιάρδου. Είχε νυμφευθεί τη Ζαν Λιπμάν (Jeanne Lipmann). Είχε τιμηθεί με το παράσημο του Τάγματος των Ακαδημαϊκών Φοινίκων. Πέθανε στο Παρίσι σε ηλικία 71 ετών.