John Vanbrugh

Ο σερ Τζον Βάνμπρου (αγγλικά: John Vanbrugh, γενν. στις 24 Ιανουαρίου 1664 στο Λονδίνο, πέθανε στις 26 Μαρτίου 1726 εκεί) ήταν Άγγλος θεατρικός συγγραφέας και αρχιτέκτονας, εξέχων εκπρόσωπος του αγγλικού μπαρόκ. Οι πιο διάσημες κατασκευές του είναι το ανάκτορο Μπλένειμ και το κάστρο Χάουαρντ.

Οι δύο προκλητικές κωμωδίες του Η υποτροπή ή Η αρετή σε κίνδυνο (1696) και Η προκληθείσα σύζυγος (1697), από τις πιο γνωστές κωμωδίες της Παλινόρθωσης, ήταν μεγάλες επιτυχίες στο τέλος του 17ου αιώνα και αποτέλεσαν αντικείμενο πολλών αντιπαραθέσεων για τα σκανδαλώδη θέματα. Ο Βάνμπρου υπερασπίστηκε τα δικαιώματα των γυναικών και ταυτόχρονα εξέθεσε τη σεξουαλική πτυχή των συζυγικών σχέσεων, θέματα για τα οποία δέχθηκε επίθεση από συντηρητικούς κύκλους της εποχής του. Αναγορεύτηκε ιππότης το 1714.

Βιογραφικά στοιχεία

Ο Τζον Βάνμπρου γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1664 και μεγάλωσε στο Τσέστερ, όπου η οικογένεια κατέφυγε κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Πανώλης του 1665/1666. Ήταν γιος εύπορου Προτεστάντη εμπόρου υφασμάτων φλαμανδικής καταγωγής (εξ ου και το επώνυμο Βαν Μπρου), έλαβε εξαιρετική μόρφωση και το 1686 άρχισε τη στρατιωτική σταδιοδρομία. Ως νέος ήταν ένθερμος υποστηρικτής του κόμματος των Ουίγων και το 1688 συμμετείχε στην Ένδοξη επανάσταση που σφράγισε τη νίκη της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στην Αγγλία. Ο βασιλιάς Ιάκωβος Β' εκθρονίστηκε και αντικαταστάθηκε από τον Γουλιέλμο της Οράγγης, ο οποίος το 1689 ως Γουλιέλμος Γ' ανέβηκε στον αγγλικό θρόνο. Από το 1686 ο Βάνμπρου εργάστηκε κρυφά για να προετοιμαστεί η ένοπλη εισβολή. Το 1688, επιστρέφοντας από μια αποστολή στη Χάγη όπου επρόκειτο να παραδώσει μηνύματα στον Γουλιέλμο, συνελήφθη στο Καλαί με την κατηγορία της κατασκοπείας και παρέμεινε στη φυλακή, στη Βαστίλη, στο Παρίσι, για τεσσεράμισι χρόνια ως πολιτικός κρατούμενος. Φαίνεται ότι αυτό το επεισόδιο του άφησε μια διαρκή αποστροφή για το γαλλικό πολιτικό σύστημα, αλλά και θαυμασμό για τους κωμικούς θεατρικούς συγγραφείς και την αρχιτεκτονική της Γαλλίας που γνώρισε μετά την απελευθέρωσή του από τη Βαστίλη το 1692, καθώς αναγκάστηκε να μείνει στο Παρίσι για άλλους τρεις μήνες. Ο Βάνμπρου επέστρεψε στην Αγγλία το 1693 και το 1694 συμμετείχε στη ναυμαχία κατά των Γάλλων στον κόλπο Καμαρέ.